22 ਸਤੰਬਰ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ) : ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕਾਫ਼ੀ ਆਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿਲ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖ਼ਰਾਬ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਤਣਾਅ, ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸਹੀ ਨੀਂਦ ਨਾ ਲੈਣਾ, ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦਿਲ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਖੂਨ ਪੰਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਅਚਾਨਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਸਦੇ ਲੱਛਣ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦਿਲ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦਾ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਪੋਸਟ ਰਾਹੀਂ ਡਾ. ਪੁਲਕਿਤ ਗੋਇਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ‘5 ਸੈਕਿੰਡ ਲੈੱਗ ਟੈਸਟ’ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰ ਬੈਠੇ ਆਪਣੀ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਿਲ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਦਿਲ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਲ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਧੜਕਣ ਰੁਕ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦਿਲ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਖੂਨ ਪੰਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਘਰ ਬੈਠੇ 5 ਸੈਕਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਰੋ ਲੈੱਗ ਟੈਸਟ
ਡਾ. ਪੁਲਕਿਤ ਗੋਇਲ ਇੱਕ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਪੋਸਟ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘਰ ਬੈਠੇ 5 ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਲੈੱਗ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਦਿਲ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਲੇਟ ਜਾਓ। ਹੁਣ 5 ਸੈਕਿੰਡ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਉੱਪਰ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਪੈਰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖੂਨ ਦਿਲ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗੇਗਾ।
ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਹੀ 5 ਸੈਕਿੰਡ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਵਾਪਸ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਖੂਨ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਜਾਂ ਗਿੱਟੇ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਫਲੂਇਡ ਰਿਟੈਂਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਮਾਹਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ
ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣਾ
- ਲੇਟਣ ‘ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋਣਾ
- ਅਚਾਨਕ ਵਜ਼ਨ ਵਧਣਾ
- ਪੈਰਾਂ ਜਾਂ ਗਿੱਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸੋਜ
- ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਅਨਿਯਮਿਤ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ
- ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਖੰਘ
- ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀਪਨ ਜਾਂ ਸੋਜ
ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਖੂਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੰਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫਲੂਇਡ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਅਤੇ ਗਿੱਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ- ਕਿਡਨੀ ਜਾਂ ਲੀਵਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ, ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟਸ, ਨਸਾਂ ਫੁੱਲਣਾ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣਾ।
