18 ਨਵੰਬਰ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ) : ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਕਰੀਆਜ਼ (ਅਗਨਾਸ਼ਯ) ਇਨਸੁਲਿਨ ਹਾਰਮੋਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਨਸੁਲਿਨ ਹਾਰਮੋਨ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਖਾਧੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਜਾਂ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਟਾਈਪ-2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਨਸੁਲਿਨ ਤਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ-2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟਾਈਪ-1 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਟਾਈਪ-1 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਇਨਸੁਲਿਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਨਸੁਲਿਨ ਦੇ ਟੀਕੇ ਲਗਵਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 95 ਲੱਖ ਲੋਕ ਟਾਈਪ-1 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਗਾਈਡਲਾਈਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇਸ ਗਾਈਡਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਨਸੁਲਿਨ ਮਿਲ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਗਾਈਡਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ?

1. ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਨਵੀਂ ਗਾਈਡਲਾਈਨ ਤਹਿਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਟਾਈਪ-1 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਨਸੁਲਿਨ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

2. WHO ਵਿੱਚ ਨਾਨ-ਕਮਿਊਨੀਕੇਬਲ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਸੋਰੇਨ ਬ੍ਰੋਸਟ੍ਰੋਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਿਊਮਨ ਇਨਸੁਲਿਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਦਵਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵੱਲੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਨਸੁਲਿਨ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਕਲਪ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

3. ਇਸ ਗਾਈਡਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਔਸਤ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਜਾਂਚ (HbA1c) ਵੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ ਉਂਗਲ ਵਿੱਚ ਸੂਈ ਚੁਭੋ ਕੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ। ਜਿੱਥੇ ਬਲੱਡ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਾਨੀਟਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

4. ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਨਸੁਲਿਨ ਲੈਣਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਟੀਨਏਜ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਨਸੁਲਿਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅੱਜ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀ

‘ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ’ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਰਾਜੀਵ ਕੋਵਿਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਟਾਈਪ-1 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਦਮ ਹੈ। CGM ਅਤੇ ਇਨਸੁਲਿਨ ਪੰਪ ਵਰਗੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਨਸੁਲਿਨ ਦੀ ਖੋਜ 100 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਕੀਮਤ ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ WHO ਦੀ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਨਸੁਲਿਨ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਕਦੇ ਕਮੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਿਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

KIMS ਹਸਪਤਾਲ, ਠਾਣੇ ਦੇ ਡਾਇਬੇਟੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਵਿਜੇ ਨੇਗਲੁਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਟਾਈਪ-1 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਇੱਕ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਬੱਚਾ ਟੀਨਏਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਬਾਲਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵੱਲ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਟਾਈਪ-1 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਸਬੰਧੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। WHO ਨੇ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਟਾਈਪ-1 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

Punjabi Khabarnama

ਜਵਾਬ ਦੇਵੋ

ਤੁਹਾਡਾ ਈ-ਮੇਲ ਪਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਲੋੜੀਂਦੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ * ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।