ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 28 ਸਤੰਬਰ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ) : ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਬਣਨ ਲਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਭਵਿੱਖ ਨਿਧੀ ਸੰਗਠਨ (EPFO) ਦੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ (EPS) ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 10, 15, 20 ਜਾਂ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਪੈਨਸ਼ਨ (Pension) ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਲਗਾਉਣ।
ਹੁਣ ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀ ਭਵਿੱਖ ਨਿਧੀ ਯਾਨੀ EPF ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਰੈਗੂਲਰ ਮਾਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਗ ਸੇਵਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਮਝਾਂਗੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬੇਸਿਕ ਸੈਲਰੀ 20,000 ਰੁਪਏ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ 10 ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿੰਨੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲੇਗੀ।
ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਪਾਓ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ
EPFO ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ EPS ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਹੈ-
ਮਾਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ = (ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਗ ਵੇਤਨ × ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਗ ਸੇਵਾ) ÷ 70
ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਗ ਵੇਤਨ (Pensionable Salary): ਆਖਰੀ 60 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਔਸਤ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ।
ਯੋਗ ਸੇਵਾ (Pensionable Service): EPS ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਵਾਲੇ ਕੁੱਲ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ।
10 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਬਣੇਗੀ ਪੈਨਸ਼ਨ?
ਹੁਣ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਗ ਸੈਲਰੀ ₹20,000 ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀਲਿੰਗ ਲਿਮਿਟ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਅਸਲ ਤਨਖਾਹ ‘ਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗੀ:
10 ਸਾਲ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ‘ਤੇ: (20,000 × 10) / 70 = ₹2,857
ਯਾਨੀ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ‘ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਲਗਪਗ ₹2,857 ਦੀ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲੇਗੀ।
EPF ਦੇ ਬਦਲੇ ਨਿਯਮ
ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀ ਭਵਿੱਖ ਨਿਧੀ ਸੰਗਠਨ (EPFO) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ EPF ਕਵਰੇਜ ਲਈ ਬੇਸਿਕ ਸੈਲਰੀ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਮਾ (wage ceiling) ਨੂੰ ₹15,000 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ ₹25,00 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰੀਬ 51 ਲੱਖ ਵਾਧੂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਈ.ਪੀ.ਐੱਫ.ਓ. ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣਗੇ।
EPF ਸਬਸਕ੍ਰਾਈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ ਇਹ ਲਾਭ
ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ PF ਖਾਤੇ ’ਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਦਾ ਇੱਕਮੁਸ਼ਤ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਰਮਚਾਰੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ (EPS) ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ‘ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਮਾਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਮ੍ਹਾਂ-ਲਿੰਕਡ ਬੀਮਾ (EDLI) ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਤੀਜਾ ਲਾਭ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
