23 ਸਤੰਬਰ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ) : ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਡੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਪਕੜ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਦਾ ਬਟਨ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੁਝ ਲਿਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ‘ਤੇ ਸਹੀ ਗ੍ਰਿਪ ਨਹੀਂ ਬਣ ਪਾਉਂਦਾ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਨਾੜੀ ਕਹਿਣਗੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡੀ ਗਲਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਜ਼ਰਾ ਠਹਿਰੋ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਸਪਾਈਨਲ ਕਾਰਡ ਦੀ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ। ਆਖ਼ਰ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਓ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਸਰਵਾਈਕਲ ਮਾਈਲੋਪੈਥੀ ਹੈ ਵਜ੍ਹਾ
ਐਚਟੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਨ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਡਾ. ਹਿਤੇਸ਼ ਗਰਗ ਨੇ ਇਸ ਗ੍ਰਿਪ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਡਾ. ਹਿਤੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹੱਥੋਂ ਫ਼ੋਨ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਪਨ, ਝਰਨਾਹਟ ਅਤੇ ਚੱਲਣ-ਫਿਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਸਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਗਰਦਨ ਯਾਨੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਇਹ ਅਨਾੜੀਪਨ ਜਾਂ ਗ੍ਰਿਪ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਰਵਾਈਕਲ ਮਾਈਲੋਪੈਥੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਵਾਈਕਲ ਮਾਈਲੋਪੈਥੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗਰਦਨ ਯਾਨੀ ਸਰਵਾਈਕਲ ਸਪਾਈਨ ਦੇ ਕੋਲ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਦੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਨਲ ਕਾਰਡ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।
ਦਿਮਾਗ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੰਤੂਆਂ ਜਾਂ ਨਸਾਂ ਇਸੇ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਅਤੇ ਪੰਜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ ਇਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਰਸਤੇ ਦਿਮਾਗ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਹੱਥ ਅਤੇ ਪੰਜਿਆਂ ‘ਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਸਾਂ ਤੋਂ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾ ਪਹੁੰਚਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਅੰਗ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ। ਜੇਕਰ ਸੌਣ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਗਠੀਆ ਹੈ, ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਆ ਗਈ, ਡਿਸਕ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਡਿਸਕ ਬਲਜ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵਧਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਮਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਈਕਲ ਮਾਈਲੋਪੈਥੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰਵਾਈਕਲ ਮਾਈਲੋਪੈਥੀ ਦੇ ਲੱਛਣ
ਸਰਵਾਈਕਲ ਮਾਈਲੋਪੈਥੀ ਅਤੇ ਸਰਵਾਈਕਲ ਸਪੋਂਡਿਲੋਟਿਕ ਮਾਈਲੋਪੈਥੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗਰਦਨ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਅਕੜਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ ‘ਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਪੰਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਪ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਪਨ ਜਾਂ ਝਰਨਾਹਟ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜਨਾ, ਚੱਲਣ-ਫਿਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਕੰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਮੀਜ਼ ਦੇ ਬਟਨ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਚਮਚ, ਕਾਂਟਾ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਪ ਗੁਆਉਣਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਇਹ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਯਾਨੀ ਸਪਾਈਨਲ ਕਾਰਡ ਤੋਂ ਹੀ ਤੰਤੂਆਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਤੋਂ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੀ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ?
ਡਾ. ਹਿਤੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਵਾਈਕਲ ਮਾਈਲੋਪੈਥੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਕਿੰਨੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਐਮਆਰਆਈ ਨਾਲ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਜਰੀ ਕਰਾਉਣ ਤੱਕ ਦੀ ਨੌਬਤ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚੀਏ?
ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਈਕਲ ਮਾਈਲੋਪੈਥੀ ਉਮਰ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਪਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਫੁਰਤੀਲਾ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਰੀੜ੍ਹ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਇਸ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਨਾ ਪਾਓ। ਇਸ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਕਰਕੇ ਰੱਖੋ। ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਹੀ ਸਿਰਹਾਣੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ‘ਤੇ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਸਰਤ ਵੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
