ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ) : ਅੱਜ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਵਿਗੜਦੀ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਸਰ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਬਰਡਨ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ 2023 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ 2023 ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 130 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ। ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 2050 ਤੱਕ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 180 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਵਰ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਫੈਟ (ਚਰਬੀ) ਜਮ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਲੱਛਣ ਦੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਵਰ ਸਿਰੋਸਿਸ ਜਾਂ ਲਿਵਰ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਆਖਿਰ ਕਿਉਂ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ?
ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਜ਼ਨ- ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣਾ ਲਿਵਰ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਿਆ ਹੈ।
ਇੰਸੁਲਿਨ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ- ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੈੱਲ ਇੰਸੁਲਿਨ ਹਾਰਮੋਨ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਲਿਵਰ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼- ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਹਾਈਪਰਗਲਾਈਸੀਮੀਆ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਈ ਟ੍ਰਾਈਗਲਿਸਰਾਈਡਸ- ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਈਗਲਿਸਰਾਈਡਸ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਲਿਵਰ ਦੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜੈਨੇਟਿਕਸ- ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਂ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਡਾਈਟ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ- ਆਪਣੀ ਡਾਈਟ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਅਤੇ ਜੰਕ ਫੂਡ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਹੈਲਦੀ ਫੈਟਸ ਨੂੰ ਡਾਈਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਮੈਡੀਟੇਰੇਨੀਅਨ ਡਾਈਟ ਲਿਵਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਦੂਰੀ- ਸੋਡਾ, ਸਪੋਰਟਸ ਡਰਿੰਕਸ, ਪੈਕਟ ਬੰਦ ਜੂਸ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੀ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਵਰਗੇ ਡਰਿੰਕਸ ਤੋਂ ਬਚੋ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਜ਼ਨ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ- ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਵਜ਼ਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਵਜ਼ਨ ਆਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੈਲਦੀ ਡਾਈਟ ਅਤੇ ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ।
ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼- ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਮਿੰਟ ਮੀਡੀਅਮ ਇੰਟੈਂਸਿਟੀ ਦੀ ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼ ਕਰੋ ਅਤੇ ਐਕਟਿਵ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਲਗਾਤਾਰ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
