ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 11 ਮਈ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ) : ਨਵੇਂ ‘ਕੋਡ ਆਨ ਸੋਸ਼ਲ ਸਕਿਓਰਿਟੀ’ (CoSS) ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਣਾਏ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਿਗ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਾਭ (Social Security Benefits) ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਐਗਰੀਗੇਟਰ (ਸਵਿਗੀ-ਜ਼ੋਮੈਟੋ ਵਰਗੇ ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ) ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 90 ਦਿਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਗਰੀਗੇਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੀਮਾ ਵਧਾ ਕੇ 120 ਦਿਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਅਸਰ Swiggy, Zomato, Uber, Ola ਅਤੇ Rapido ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਪਵੇਗਾ।
ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ 1 ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਰੂਲ
ਇਹ ਨਵੇਂ ਰੂਲ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ CoSS ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇੱਕ ਐਲੀਜੀਬਲ ਗਿਗ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਰਕਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਰਕਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਗਰੀਗੇਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਹੋਲਡਿੰਗ ਜਾਂ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਥਰਡ ਪਾਰਟੀ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਐਗਰੀਗੇਟਰ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨਕਮ ਨੂੰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰੂਲ
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਕਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਦੇ ਦਿਨ ਜੋੜ ਕੇ ਗਿਣੇ ਜਾਣਗੇ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਐਗਰੀਗੇਟਰਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਐਂਗੇਜਮੈਂਟ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਐਗਰੀਗੇਟਰਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਐਗਰੀਗੇਟਰਾਂ ‘ਤੇ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਰ ਗਿਗ ਵਰਕਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ 45 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਕਰਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਮ ਛੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਯੋਗ, ਰਜਿਸਟਰਡ ਗਿਗ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਰਕਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ।
ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਯੋਗਦਾਨ, ਤਾਂ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਵਿਆਜ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਐਗਰੀਗੇਟਰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰਡ ਗਿਗ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬੈਨੇਫਿਟਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 12% ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਦਰ ਨਾਲ ਵਿਆਜ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੇ ਬੈਨੇਫਿਟ
ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਗਿਗ ਵਰਕਰ 60 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਉਸਨੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਐਗਰੀਗੇਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 90 ਦਿਨ — ਜਾਂ ਕਈ ਐਗਰੀਗੇਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੱਲ 120 ਦਿਨ — ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਾਭਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਬੀਮਾ) ਲਈ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
