ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 17 ਮਾਰਚ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ):- ਭਾਰਤੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਅਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ, ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਇਹ ਉਲਝਣ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਜਾਵੇ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਘਿਓ ਨੂੰ ਦਿਲ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਉਲਝਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਡਾ. ਐਲ.ਕੇ. ਝਾਅ ਨੇ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਆਓ ਆਸਾਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਰਟ ਹੈਲਥ ਲਈ ਕੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
ਦੇਸੀ ਘਿਓ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁਣਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ: ਘਿਓ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ A, D, E ਅਤੇ K ਵਰਗੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ‘ਫੈਟ-ਸੋਲਿਊਬਲ’ ਵਿਟਾਮਿਨ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਘਿਓ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ‘ਸੈਚੁਰੇਟਿਡ ਫੈਟ’ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਿਓ ਖਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਾਬ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ (LDL) ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ: ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੀ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ 1 ਤੋਂ 2 ਚਮਚ ਘਿਓ ਦਾ ਸੇਵਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੀ ਦੇਵੇਗਾ।
ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ
ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ, ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਿਹਤਰ ਵਿਕਲਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੈਲਦੀ ਫੈਟਸ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ: ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਮੋਨੋ-ਅਨਸੈਚੁਰੇਟਿਡ ਅਤੇ ਪੋਲੀ-ਅਨਸੈਚੁਰੇਟਿਡ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਲ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਓਮੇਗਾ-3 ਅਤੇ ਓਮੇਗਾ-6: ਇਸ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ (ਖੂਨ ਦੇ ਦੌਰੇ) ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ‘ਤੇ ਅਸਰ: ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਾਬ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ। ਖੋਜ ਵੀ ਇਹੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਵਰਗੇ ‘ਅਨਸੈਚੁਰੇਟਿਡ ਫੈਟ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘਿਓ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਸ ਆਪਣੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:
ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਲਈ: ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ: ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਦਾਲ, ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਖਿਚੜੀ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਫੈਟ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ: ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਤੇਲ ਜਾਂ ਘਿਓ ਖਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਰੱਖੋ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਲੇ-ਭੁੰਨੇ ਅਤੇ ਪੈਕੇਟਬੰਦ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੋ।
ਸਿਰਫ਼ ਤੇਲ ਬਦਲਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ
ਡਾਕਟਰ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਤੇਲ ਬਦਲ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਿਲ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ:
• ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਕਰੋ।
• ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਸਰਤ ਕਰੋ।
• ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
• ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਲਓ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ‘ਤੇ ਹਾਵੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਦਿਲ ਲਈ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ, ਪਰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਖਾਣਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
