05 ਨਵੰਬਰ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ) : ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਅਚਾਨਕ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਵਿਗੜ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਘਬਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗ਼ਲਤੀ ਉਸ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਰਹੀ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਫਸਟ ਏਡ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੇਹੋਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾ ਕਰੋ
ਅਕਸਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਗਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਨਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹ ਆਮ ਵਾਂਗ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਥਪਕੀ ਦੇਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਓ।
ਬੇਹੋਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਅਪਣਾਓ ਇਹ ਤਰੀਕੇ
ਇੰਡੀਅਨ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਫਸਟ ਏਡ ਮੈਨੂਅਲ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਕਵਰੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਸਾਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਰੱਖੋ ਧਿਆਨ
1. ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਦਦ ਲਈ ਬੁਲਾਓ
ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖੋ ਕਿ ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਦਦ ਲਈ ਬੁਲਾਓ ਅਤੇ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਜਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਨਾ ਛੱਡੋ।
2. ਜਾਂਚ ਕਰੋ ਕਿ ਸਾਹ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ
ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਦੇਖੋ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਸਾਹ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਹੌਂਕੀਆਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮਦਦ ਬੁਲਾਓ ਅਤੇ ਸੀਪੀਆਰ (CPR) ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੀਪੀਆਰ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਛਾਤੀ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਓ।
3. ਸਾਹ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਾਸੇ ਦੇ ਭਾਰ ਲਿਟਾਓ
ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਸੱਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਿਲਾਉਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਕਵਰੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਬੈਠੋ। ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲਿਜਾ ਕੇ ਗੱਲ੍ਹ ਦੇ ਕੋਲ ਰੱਖੋ। ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਲੱਤ ਨੂੰ ਗੋਡੇ ਤੋਂ ਮੋੜ ਕੇ ਸਹਾਰਾ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਪਾਸੇ ਦੇ ਭਾਰ ਮੋੜੋ।
4. ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ
ਪਾਸੇ ਦੇ ਭਾਰ ਲਿਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਝੁਕਾਓ ਅਤੇ ਠੋਡੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਰੱਖੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਪਹੁੰਚਣ ਤੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ।
ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਲਓ।
ਜੇਕਰ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਸਿਰ, ਗਰਦਨ ਜਾਂ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਿੱਚ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਹਿਲਾਓ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਸਾਹ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਸੀਪੀਆਰ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
