05 ਨਵੰਬਰ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ) : SGPT ਅਤੇ SGOT High Symptoms in Punjabi: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਬਲੱਡ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ SGPT ਅਤੇ SGOT ਦਾ ਲੈਵਲ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਆਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਲਿਵਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਅਹਿਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਪੱਧਰ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ, ਲਿਵਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਜਾਂ ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ SGPT ਅਤੇ SGOT ਕੀ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਰਮਲ ਲੈਵਲ ਕਿੰਨਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਖਤਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
SGPT ਅਤੇ SGOT ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
SGPT ਅਤੇ SGOT ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਹਨ, ਜੋ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ALT (Alanine Aminotransferase) ਅਤੇ AST (Aspartate Aminotransferase) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਿਵਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਟੈਸਟ (LFT) ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲਿਵਰ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, SGPT ਅਤੇ SGOT ਦਾ ਵਧਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਲਿਵਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
SGPT ਅਤੇ SGOT ਦਾ ਨਾਰਮਲ ਲੈਵਲ ਕਿੰਨਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਂਜ਼ਾਈਮਾਂ ਦਾ ਨਾਰਮਲ ਪੱਧਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਨਾਰਮਲ ਲੈਵਲ
SGPT (ALT) 7–56 U/L
SGOT (AST) 10–40 U/L
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੈਬੋਰਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਰਮਲ ਰੇਂਜ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਬਲੱਡ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਰੈਫਰੈਂਸ ਰੇਂਜ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
SGPT ਅਤੇ SGOT ਵਧਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਂਜ਼ਾਈਮਾਂ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
1. ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ: ਲਿਵਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸੋਜ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
2. ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ: ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਲਿਵਰ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3. ਵਾਇਰਲ ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ: ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ B ਅਤੇ C ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਿਵਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
4. ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਅਸਰ: ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਲਿਵਰ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
5. ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ: ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਰ, ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
6. ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਸਰਤ: ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਕਸਰਤ ਜਾਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੱਟ ਕਾਰਨ ਖਾਸ ਕਰਕੇ SGOT ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
SGPT ਅਤੇ SGOT ਵਧਣ ‘ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ?
ਕਈ ਵਾਰ SGPT ਅਤੇ SGOT ਵਧਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:
– ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।
– ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਲੱਗਣਾ।
– ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਉਲਟੀਆਂ ਆਉਣਾ।
– ਪੇਟ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ।
– ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦਾ ਪੀਲਾ ਪੈਣਾ।
– ਪਿਸ਼ਾਬ ਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ।
ਜੇਕਰ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਹੋਣ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਆਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
SGPT ਅਤੇ SGOT ਵਧਣ ਨਾਲ ਕਿਹੜੇ ਖਤਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਜੇਕਰ ਲਿਵਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੋਜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
– ਲਿਵਰ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ: ਲਿਵਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮ ਵਰਗੇ ਟਿਸ਼ੂ ਬਣਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
– ਲਿਵਰ ਸਿਰੋਸਿਸ: ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
– ਲਿਵਰ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣਾ: ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਿਵਰ ਆਪਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ।
ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ SGPT ਅਤੇ SGOT ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਲਿਵਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਜਾਂਚਾਂ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
SGPT ਅਤੇ SGOT ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਂਜ਼ਾਈਮਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
1. ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਬੰਦ ਕਰੋ।
2. ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖੁਰਾਕ ਲਓ।
3. ਤਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਬੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਘੱਟ ਖਾਓ।
4. ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਮਿੰਟ ਸੈਰ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਕਰੋ।
5. ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
6. ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ।
7. ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਨਾ ਲਓ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਕਰੋ।
SGPT ਅਤੇ SGOT ਵਧਣ ‘ਤੇ ਕਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ LFT ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ SGPT ਜਾਂ SGOT ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ। ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੁਬਾਰਾ LFT, ਹੈਪੇਟਾਈਟਿਸ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਲਿਵਰ ਦਾ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਪੀਲੀਆ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੇਟ ਦਰਦ, ਉਲਝਣ ਜਾਂ ਖੂਨ ਦੀ ਉਲਟੀ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮੈਡੀਕਲ ਮਦਦ ਲਓ।
