ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 04 ਸਤੰਬਰ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ) : ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਰਾਘਵ ਚੱਢਾ ਦੀ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟ ਨੂੰ ‘ਪਰਮਾਨੈਂਟਲੀ ਸ਼ਿਫਟਡ’ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਪ), ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਬੂਥ ਲੈਵਲ ਏਜੰਟਾਂ (BLA) ਦੀ ਵੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਹਿਮਤੀ ਉਦੋਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਬੰਧਤ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਬੀ.ਐੱਲ.ਓ. (BLO) ਵੱਲੋਂ ਵੋਟਰ ਦੇ ਘਰ ਦਸਤਕ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਵੋਟਰ ਵੱਲੋਂ ਐਨਿਊਮ੍ਰੇਸ਼ਨ ਫਾਰਮ ਭਰ ਕੇ ਜਾਂ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੰਭੀਰ ਸੁਧਾਰ/ਪੁਨਰੀਖਣ (SIR) ਦੌਰਾਨ ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ‘ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਬੂਥ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਬੰਧਤ ਵੋਟ ਨੂੰ ASD ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਘਵ ਚੱਢਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਿਫਟਡ’ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਹੀ ਹੁਣ ਇਸ ਪੂਰੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਚੱਢਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜਾਣੋ ਕੀ ਹੈ ਨਿਯਮ
ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਵੋਟ ਉਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸੋਧ ਦੌਰਾਨ, ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਪਤੇ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ, ਤਸਦੀਕ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੋਟਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਡਰਾਫਟ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਹਨ। ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ 4(D) ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਜਿਹੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੋਣ ਡਾਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਣ ‘ਤੇ, ਸਿਰਫ਼ ਨਵਾਂ ਗਣਨਾ ਫਾਰਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਡਰਾਫਟ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਅਵਿਆਂ ਅਤੇ ਉਜ਼ਰਾਂ (ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਇਤਰਾਜ਼) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜਤਾਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੋਟ ਹੈ। ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਾਅਵਿਆਂ ਅਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਡਰਾਫਟ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਿਫਟਡ’ ਲਿਖਿਆ ਹੋਣਾ ਵੋਟ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
‘ਵੋਟ ਕੱਟੀ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਪੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟਡ ਦਰਜ ਹੋਈ’
ਰਾਜ ਦੇ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਢਾ ਦੀ ਵੋਟ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਮਨਮਾਨੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੱਟੀ ਹੈ। SIR ਦੌਰਾਨ ਪੜਤਾਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੋਟ ਨੂੰ ‘ਪਰਮਾਨੈਂਟਲੀ ਸ਼ਿਫਟਡ’ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ‘ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਬੂਥ ਲੈਵਲ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ BLA ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜੇ ਇਹ ਡਰਾਫਟ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਹੈ। ਅੰਤਿਮ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਬੰਧਤ ਵੋਟਰ ਨੂੰ ਦਾਅਵਾ ਅਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਤਰਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਿਮ ਸਥਿਤੀ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਸੂਚੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਸਬੰਧਤ ਵੋਟਰ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਅੰਤਿਮ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਕਈ ਮੌਕੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਚੱਢਾ ਬੋਲੇ- ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਦਲਾਖੋਰੀ
ਰਾਘਵ ਚੱਢਾ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ X ‘ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੋਟਰ ਆਈਡੀ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਡਰਾਫਟ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਸ਼ਿਫਟਡ’ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਦੱਸਿਆ। ਚੱਢਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਹਤ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਅੰਤਿਮ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ SIR ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਪਲਬਧ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ।
‘ਆਪ’ ਬੋਲੀ- ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਰੋਲ ਨਹੀਂ
ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਚੱਢਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ— ‘ਆਪ’ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਤੇ ਅਮਨ ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ SIR ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਜੋੜਨ, ਹਟਾਉਣ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ‘ਆਪ’ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਚੱਢਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੋਟਰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬੈਕਡੇਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਸੱਚਾਈ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੀਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਘਵ ਚੱਢਾ ਖ਼ੁਦ ਬਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ SIR ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਸੂਰ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ।
ਰਾਘਵ ਚੱਢਾ ਦੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ
ਅਮਨ ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਬੇ ’ਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਰਾਘਵ ਚੱਢਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਹਨ। ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਇਸ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿ ਰਾਘਵ ਚੱਢਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ।
ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੋਹਾਲੀ ਦੀ ਵੋਟ ‘ਸ਼ਿਫਟਡ’ ਦਰਜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਹੋਏ ਚੋਣ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਲ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਯੋਗਤਾ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਸਮੇਂ ਰਾਘਵ ਚੱਢਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਨਗਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2024 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੋਹਾਲੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਡਰਾਫਟ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਚੋਣ ਚੈਲੇਂਜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
