ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 08 ਮਈ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ) : ਚਾਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜ਼ੁਬਾਨ ‘ਤੇ ਟਾਟਾ ਜਾਂ ਗੋਇਨਕਾ ਦਾ ਨਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕੰਪਨੀ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ (1868) ਦੇ ਠੀਕ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਯਾਨੀ 1869 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ McLeod Russel ਦੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਸਲਤਨਤ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ।
ਕੀ ਹੈ ਇਸ 157 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਤਿਹਾਸ?
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1869 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਦੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਕੈਪਟਨ ਜੇ.ਐਚ. ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਬਾਇਕੋਟ ਮੈਗਰ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਮਿਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਮੈਗਰ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ’ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ ਫਰਮ ਬਣਾਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਅਸਾਮ ਦੇ ਚਾਹ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। 1894 ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ‘4 ਮੈਂਗੋ ਲੇਨ’ (Hampton Court) ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ।
ਬੀ.ਐਮ. ਖੇਤਾਨ: ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ!
ਸਾਲ 1964 ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਬ੍ਰਿਜ ਮੋਹਨ ਖੇਤਾਨ (B.M. Khaitan), ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਖਾਦ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ, 1963 ਵਿੱਚ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। 1964 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ। ਅਸਾਮ ਦੇ ਬਿਸ਼ਵਨਾਥ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ‘ਮੋਨਾਬਾਰੀ ਟੀ ਅਸਟੇਟ’ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਾਹ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ, ਜੋ 1373 ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 30 ਲੱਖ ਕਿਲੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਹ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੌਣ ਹੈ ‘ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਸਾਦ’ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਕੀ ਹੈ ਸਬੰਧ?
ਕੰਪਨੀ ਨੇ ‘ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਸਾਦ’ ਨਾਮਕ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਸਕਟ (Mascot) ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਹਾਥੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦਾ ਜੀਵਿਤ ਹਾਥੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 21 ਅਗਸਤ 2023 ਨੂੰ ਲਗਭਗ 89 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤੁਸੀਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਹ ਪੀ ਰਹੇ ਹੋ, ਫਿਰ ਵੀ ਨਾਮ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਕਿਉਂ?
ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਥੋਕ (Bulk) ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੇਚਦੇ ਸਨ। ਯਾਨੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਡੱਬੇ ‘ਤੇ ਨਾਮ ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚਾਹ ਇਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਤੋਂ ਆਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬ੍ਰਾਂਡ ਜਿਵੇਂ ‘ਇਟਖੋਲੀ’ ਅਤੇ ‘ਫੁਲਬਾਰੀ’ ਸਿੱਧੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
