ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 21 ਜਨਵਰੀ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ):- ਡਾ. ਕੇ.ਕੇ. ਪਾਂਡੇ (ਵੈਸਕੁਲਰ ਅਤੇ ਐਂਡੋਵੈਸਕੁਲਰ ਸਰਜਨ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਲਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੌਸਮ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼) ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਦੀ ਆਦਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦਾ ਕਾਲਾ ਪੈਣਾ, ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਲ ਧੱਬੇ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਝੁਣਝੁਣੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪੰਜਿਆਂ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਾਫ਼ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਰ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾ ਵਰਤਣ ‘ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੂਗਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ, ਤਾਂ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਝੁਣਝੁਣੀ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਹੁੱਕਾ, ਤੰਬਾਕੂ ਜਾਂ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਰਦੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਪੈਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਧੱਬੇ ਪੈਣ ਜਾਂ ਝੁਣਝੁਣੀ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਸਹਿ ਦਰਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਗੜਨ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਦ ਹਵਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਂਗਰੀਨ (Gangrene) ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਵੈਸਕੁਲਾਈਟਿਸ (Vasculitis) ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਵੈਸਕੁਲਾਈਟਿਸ, ਯਾਨੀ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮੌਸਮ ਦਰਦਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਖ਼ੂਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (Clotting), ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਫ਼ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਗੁਆਉਣ (ਕੱਟਣ ਦੀ ਨੌਬਤ) ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰੇਨਾਡਸ ਰੋਗ (Raynaud’s Disease) ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾਂ
ਇਹ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰੋਗ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀ ਲੱਗਦੇ ਹੀ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਸੁੰਗੜਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਲਾਪਨ ਅਤੇ ਲਾਲੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਰੱਖੋ ਧਿਆਨ
ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਤ੍ਰੇਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਘਾਹ ‘ਤੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
ਜੁਰਾਬਾਂ ਪਹਿਨੋ: ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਤੀ ਜਾਂ ਉੱਨੀ ਜੁਰਾਬਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਰੱਖੋ।
ਸਿੱਧੀ ਸੇਕ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਹੀਟਰ ਜਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੋਤਲ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਸਿੰਕਾਈ (ਸੇਕ) ਨਾ ਕਰੋ।
ਸੈਰ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਧੁੱਪ ਨਿਕਲਣ ‘ਤੇ ਹੀ ਪੰਜ ਤੋਂ ਛੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰੋ।
ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਤਿਆਗ: ਤੰਬਾਕੂ ਜਾਂ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਬਿਲਕੁਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ: ਜੇਕਰ ਦਰਦ ਅਸਹਿ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਜਾਂ ਕਾਲੀ ਪਪੜੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕਿਸੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਵੈਸਕੁਲਰ ਸਰਜਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਸੰਖੇਪ:-
