ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 16 ਫਰਵਰੀ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ):- ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਅੰਕੜੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਦੱਸਾਂਗੇ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5 ਸਾਲਾਂ ‘ਚ ਕਿੰਨੀ ਉਗਰਾਹੀ ਹੋਈ
ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਮੰਤਰਾਲੇ (MoRTH) ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਭਾ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲਾਂ (2020-21 ਤੋਂ 2024-25) ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ‘ਤੇ ਕੁੱਲ ਟੋਲ ਉਗਰਾਹੀ ਲਗਪਗ ₹2.27 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਿਆਂ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।
ਕਿਹੜਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਸੀ
ਮਾਲੀਆ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 48 ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਵਡੋਦਰਾ-ਭਰੂਚ ਸੈਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਭਰਥਾਨਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਸੀ। 2019-20 ਤੋਂ 2023-24 ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਮਾਲੀਆ ₹2,043.81 ਕਰੋੜ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 2023-24 ਲਈ ਮਾਲੀਆ ₹472.65 ਕਰੋੜ ਸੀ।
ਇਸ ਉੱਚ ਮਾਲੀਏ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਸਾਲ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਹਨ ਇਸ ਟੋਲ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਟਰੱਕ ਅਤੇ ਕਾਰਗੋ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਈਵੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਕਾਂਡਲਾ ਅਤੇ ਮੁੰਦਰਾ ਵਰਗੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਲਿਆਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਕੌਣ ਹੈ
ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ, ਜੋ ਕਿ NH-48 ਦੇ ਗੁੜਗਾਓਂ-ਕੋਟਪੁਤਲੀ-ਜੈਪੁਰ ਸੈਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਆਇਆ। ਇਸਦਾ 5 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ₹1,884.46 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਜਿਸ ਹਾਈਵੇਅ ‘ਤੇ ਇਹ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਦਿੱਲੀ-NCR ਨੂੰ ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਵਾਹਨ ਇਸ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਮਾਲੀਆ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
ਜਲਧੁਲਾਗੋਰੀ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ NH-16 ਦੇ ਧਨਕੁਨੀ-ਖੜਗਪੁਰ ਸੈਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਜਲਧੁਲਾਗੋਰੀ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ, ₹1,538.91 ਕਰੋੜ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਨਾਲ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਈਵੇਅ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਟਰੱਕ, ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਗੋ ਵਾਹਨ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਬਰਾਜੋਰ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ
ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ NH-19 ‘ਤੇ ਬਰਾਜੋਰ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਟਾਵਾ-ਚਕੇਰੀ (ਕਾਨਪੁਰ) ਸੈਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ 5 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ₹1,480.75 ਕਰੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਭਾਰੀ ਵਪਾਰਕ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
ਘਰੌਂਡਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ
ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ ਘਰੌਂਡਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਾਲੀਆ ₹1,314.37 ਕਰੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ NH-44 ਦੇ ਪਾਣੀਪਤ-ਜਲੰਧਰ ਸੈਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕੋਰੀਡੋਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਮਾਲੀਏ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਤੋਂ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ:
