ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 16 ਫਰਵਰੀ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ):- 16 ਜਨਵਰੀ, ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ SBI ਰਿਸਰਚ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੈਸ਼ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ (ਨਕਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਣ) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਕੜੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰੰਸੀ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਜਨਵਰੀ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵਧ ਕੇ ਰਿਕਾਰਡ 40 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ 11.1 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ 5.3 ਫੀਸਦੀ ਸੀ।
SBI ਰਿਸਰਚ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਨਤਾ ਕੋਲ ਕਰੰਸੀ (CwP) ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਕੁੱਲ ਕਰੰਸੀ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 97.6 ਫੀਸਦੀ (ਲਗਪਗ 39 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ UPI ਕਾਰਨ ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕੈਸ਼-ਟੂ-ਜੀਡੀਪੀ (Cash-to-GDP) ਰੇਸ਼ੋ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ:
UPI ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ UPI ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਪਗ 28 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਕਰੰਸੀ ਸਟਾਕ ਦਾ ਲਗਪਗ 70 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਮੈਂਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੈਸ਼-ਟੂ-ਜੀਡੀਪੀ ਰੇਸ਼ੋ: ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੈਸ਼-ਟੂ-ਜੀਡੀਪੀ ਰੇਸ਼ੋ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਘਟ ਕੇ 11 ਫੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ 14.4 ਫੀਸਦੀ ਸੀ।
ਜੀਡੀਪੀ ਅਤੇ ਨਕਦੀ: ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਵੇਂ ਕਰੰਸੀ ਅਤੇ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਨਕਦੀ ਦੀ ਬਜਾਏ UPI ਰਾਹੀਂ ਵੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਿਜ਼ਰਵ ਮਨੀ: CRR ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕਾਰਨ ਚਾਲੂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ RBI ਕੋਲ ‘ਬੈਂਕਰਸ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ’ ਵਿੱਚ 1.86 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰਿਜ਼ਰਵ ਮਨੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਘਟ ਕੇ 5.8 ਫੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ
SBI ਰਿਸਰਚ ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2015 ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ (Deposits) ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾ (Loans) ਲਗਪਗ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਵਿਚੋਲਗੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ:
