ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 26 ਫਰਵਰੀ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ):- ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕਾਰਨ ਬੁੱਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਸਾਡਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਸਿੱਧਾ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਸੁਧੀਰ ਕੁਮਾਰ (MD DM) ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ 7 ਆਮ ਆਦਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:
6 ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ: ਨੀਂਦ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ‘ਸਰਵਿਸਿੰਗ’ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਾ: 8 ਤੋਂ 10 ਘੰਟੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ (ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ) ਦਾ ਜੋਖਮ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਂ ਲੈਪਟਾਪ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ‘ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ’ (ਸਲੀਪ ਹਾਰਮੋਨ) ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਰਿਪੇਅਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ।
ਕਸਰਤ ਤੋਂ ਦੂਰੀ: ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ BDNF ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਮਾਗੀ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਬੀਪੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ: ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਬਰੀਕ ਨਾੜਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ‘ਸਾਈਲੈਂਟ ਬ੍ਰੇਨ ਡੈਮੇਜ’ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਾ ਤਣਾਅ (Chronic Stress): ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਣਾਅ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ‘ਹਿਪੋਕੈਂਪਸ’ ਹਿੱਸਾ ਸੁੰਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਘੁਰਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ: ਤੇਜ਼ ਘੁਰਾੜੇ ‘ਸਲੀਪ ਐਪਨੀਆ’ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਦੌਰਾਨ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ:-
