ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 07 ਜਨਵਰੀ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ):- ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਕੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੁਰੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾਵਾਂ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬਹਿਸ ਛਿੜ ਗਈ ਹੈ। ਚਰਚਾ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ।
ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਟ੍ਰੰਪ ਟੈਰਿਫ (ਮਹਿਸੂਲ) ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਬਜ਼ੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ।
ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਕੋਈ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਗਲਤ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ‘ਤੇ ਆਪਣਾ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ ਨੁਕਸਾਨ
ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ਸਰੋਤਾਂ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਰੂਸ, ਕੈਨੇਡਾ, ਸਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਰੂਸ: ਰੂਸ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਲਈ ਤੇਲ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਉਹ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤਕ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦਾ ਤੇਲ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਡਿੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੂਸ ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ੇਅਰ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫਾ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਊਦੀ ਅਰਬ: ਓਪੇਕ (OPEC) ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਤਪਾਦਕ ਸਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ: ਜੇਕਰ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦਾ ਤੇਲ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪਹਿਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ (ਲਗਭਗ 60%)।
ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਦੀ ਰਿਲਾਇੰਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇਗਾ ਫਾਇਦਾ?
ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਨਾਲ ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਦੀ ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾ: ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਕਾਫ਼ੀ ‘ਭਾਰੀ’ (Heavy) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਲਫਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰਿਫਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਨਤ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਨਾਇਰਾ (Nayara) ਕੋਲ ਹੈ।
ਜਾਮਨਗਰ ਕੰਪਲੈਕਸ: ਰਿਲਾਇੰਸ ਦਾ ਜਾਮਨਗਰ ਪਲਾਂਟ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਾਈ-ਸਲਫਰ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਰਿਫਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਸਤਾ ਤੇਲ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਰਿਲਾਇੰਸ ਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਵਧੇਗਾ।
ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਨਿਵੇਸ਼: ICRA ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਡਿਵੀਡੈਂਡ (ਲਾਭਅੰਸ਼) ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਕਬਜ਼ੇ ਜਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਟਾ ਪੈਸਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਸਾਲ 2013 ਤੋਂ 2016 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਲਾਇੰਸ ਦੀ ਜਾਮਨਗਰ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਰੀਦਦਾਰ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2017 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਦਰਾਮਦ ਘਟਦੀ ਗਈ ਅਤੇ 2021 ਤੱਕ ਸਿਫ਼ਰ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਖਰੀਦਦਾਰ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
