ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ) : ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕੈਂਸਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਇਸ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਵੱਲ ਘੱਟ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਸਟ ਸੈਲਫ਼ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨੇਸ਼ਨ (Self Examination) ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਹ ਮੈਡੀਕਲ ਟੈਸਟ ਦਾ ਕੋਈ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕ ਬਣਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਘਰ ਬੈਠੇ ਬ੍ਰੈੱਸਟ ਸੈਲਫ਼ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ।
ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਆਪਣੇ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ 3-5 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਇਹ ਟੈਸਟ ਕਰੋ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਛਾਤੀ ’ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੋਪਾਜ਼ (Menopause) ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਕਸ ਤਾਰੀਖ ਚੁਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਸੈਲਫ਼ ਐਗਜ਼ਾਮ?
ਆਈਨੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਦੇਖਣਾ:
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਆਈਨੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਸਿੱਧੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਓ। ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਕਮਰ ‘ਤੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਨੋਟਿਸ ਕਰੋ ਕਿ ਛਾਤੀ ਦੇ ਆਕਾਰ, ਰੰਗ ਜਾਂ ਸਾਈਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਿੰਪਲਿੰਗ, ਸੁੰਗੜਨ ਜਾਂ ਸੰਤਰੀ-ਛਿੱਲਣ ਵਰਗੀ ਚਮੜੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਓ। ਨਾਲ ਹੀ, ਨਿੱਪਲ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਦਲਾਅ, ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਜਾਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ।
ਲੇਟ ਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ
ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਦੇ ਭਾਰ ਲੇਟ ਜਾਓ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਪਾਸੇ ਮੋਢੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਸਿਰਹਾਣਾ ਰੱਖੋ ਜਿਸਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਪੈਡਾਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ ਕਿ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਗੰਢ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਚ ਕਰੋ
ਸਿੱਧੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਓ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਗੋਲ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲਾਂ ਹਲਕਾ ਦਬਾਅ ਦਿਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਦਬਾਅ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਨਿੱਪਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਆਓ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰੈੱਸਟ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਾ ਰਹੋ। ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਡਰਆਰਮਸ, ਕਾਲਰਬੋਨ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ।
ਕੁਝ ਅਸਾਧਾਰਨ ਦਿਖੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਜੇਕਰ ਸੈਲਫ਼ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਗੰਢ, ਸੋਜ ਜਾਂ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਗੰਢ ਬ੍ਰੈੱਸਟ ਕੈਂਸਰ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕੋਈ ਵੀ ਸਵਾਲ ਜਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
