ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 29 ਸਤੰਬਰ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ) : ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਅਚਾਨਕ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਗਲਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੌਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੁੱਪਚਾਪ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਥਕਾਵਟ, ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਦਰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਆਮ ਸਮਝ ਕੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਦਾ ਦੌਰਾ ਉਦੋਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਚਾਨਕ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਰੋਨਰੀ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ, ਜਾਂ ਥੱਕੇ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਇਹ ਘਾਟ ਫਿਰ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਕਹਾਵਤ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮਾਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ
ਛਾਤੀ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ ਬੇਅਰਾਮੀ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਅਸਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਤਿੱਖੀ ਜਾਂ ਛੁਰਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮਰੀਜ਼ ਦਬਾਅ, ਜਕੜਨ ਅਤੇ ਭਾਰੀਪਨ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਐਸਿਡਿਟੀ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਦਰਦ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਗੈਸ ਅਤੇ ਐਸੀਡਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹੈ।
ਦਿਲ ਦਾ ਦਰਦ ਸਿਰਫ਼ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਛਾਤੀ ਦੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ, ਮੋਢਿਆਂ, ਪਿੱਠ, ਗਰਦਨ, ਜਬਾੜੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਜਾਂ ਪੇਟ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੇਅਰਾਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਆਓ ਇਸ ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੀਏ ਕਿ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ
ਕਈ ਹੋਰ ਲੱਛਣ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਅਚਾਨਕ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਉਲਟੀਆਂ ਜਾਂ ਮਤਲੀ, ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ, ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਥਕਾਵਟ। ਇਹ ਲੱਛਣ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹਨ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦਾ ਪਤਾ ਅਕਸਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੁਦ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਕਰੋ ਸਲਾਹ
ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ, ਚਿੰਤਾ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ, ਐਸੀਡਿਟੀ, ਜਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸਦਾ ਖੁਦ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਈਸੀਜੀ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਨਾ ਕਰੋ; ਇਸਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਮਝੋ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ।
ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?
- ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ।
- ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ।
- ਐਸਪਰੀਨ ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ।
- ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਐਸਪਰੀਨ ਤੋਂ ਐਲਰਜੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਤਦ ਹੀ ਐਸਪਰੀਨ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਟੈਕ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਟੈਕ ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਇੱਕ ਸੰਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਮਣੀ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਟੈਕ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਖਰਾਬੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੜਕਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਦੂਜੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇਲਾਜ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਲਈ CPR ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ, ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ, ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
