19 ਅਗਸਤ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ) : ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਆਨਲਾਈਨ ਖਾਣਾ ਮੰਗਵਾਉਣਾ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਖਾਣਾ ਆਰਡਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਸਵਾਦ, ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੀ ਰੇਟਿੰਗ ਤਾਂ ਦੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਖਾਣਾ ਜਿਸ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਪੈਕ ਹੋ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੱਲ ਘੱਟ ਹੀ ਧਿਆਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕੰਟੇਨਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਵਾਲ ਉੱਠੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਵਾਕਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਖਾਣਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ।
ਕਾਲੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਕਿਉਂ ਵਧੀ ?
ਕਾਲੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਚਿੰਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸਦੇ ਰੰਗ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਫਲੇਮ ਰਿਟਾਰਡੈਂਟਸ ਯਾਨੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਕੈਮਿਕਲ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਕੈਮਿਕਲ ਹੋਰ ਪਲਾਸਟਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚੇ ਗਏ ਕਈ ਕਾਲੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕੈਮਿਕਲ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੀ ਕਾਲੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕਾਲਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਖਤਰਾ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕਿਸ ਮਟੀਰੀਅਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਕੈਮਿਕਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਫਲੇਮ ਰਿਟਾਰਡੈਂਟ ਕੈਮਿਕਲਸ ਨੂੰ ਹਾਰਮੋਨ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੇ ਸਿਹਤ ਖਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਕਾਲੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਗਰਮ ਖਾਣਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵੇਲੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਕਿਉਂ ?
ਦਰਅਸਲ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਣੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਖਾਣਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇਲ ਜਾਂ ਚਰਬੀ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ, ਜੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਤਾਂ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੁਝ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗਰਮ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਕੰਟੇਨਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਉਸੇ ਡੱਬੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਸਮਝਦਾਰੀ ਹੈ।
ਖਾਣਾ ਡਿਲੀਵਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?
ਜੇ ਖਾਣਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਕੰਟੇਨਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੱਚ, ਸਟੀਲ ਜਾਂ ਸਿਰੈਮਿਕ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਕੱਢ ਲਓ। ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਡੱਬੇ ਨੂੰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਵਰਤੋ, ਜਦੋਂ ਉਸ ‘ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਿਰਫ਼ ਡੱਬੇ ਦਾ ਰੰਗ ਦੇਖ ਕੇ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫੂਡ-ਗ੍ਰੇਡ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਲਈ FSSAI ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਮਾਪਦੰਡ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
