ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 05 ਮਾਰਚ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ):- ਮਿਡਲ ਈਸਟ (ਮੱਧ ਪੂਰਬ) ਦੀ ਜੰਗ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਗਹਿਰਾਉਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ LNG, ਗੈਸ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਸੋਈ ਗੈਸ, ਪਾਈਪਡ ਗੈਸ (PNG) ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਤੱਕ ਊਰਜਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤਣਾਅ ਲੰਬਾ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕਈ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
LNG ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਝਟਕਾ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲਿਕਵੀਫਾਈਡ ਨੈਚੁਰਲ ਗੈਸ (LNG) ਆਯਾਤਕ ਕੰਪਨੀ ਪੈਟਰੋਨੈੱਟ LNG ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਸਪਲਾਇਰ ਕਤਰ ਐਨਰਜੀ ਨੂੰ ‘ਫੋਰਸ ਮੇਜ਼ਰ’ (Force Majeure) ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਗੇਲ (GAIL), ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ (IOC) ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ (BP) ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਤਰ ਐਨਰਜੀ ਨੇ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ LNG ਉਤਪਾਦਨ ਰੋਕਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ: ‘ਫੋਰਸ ਮੇਜ਼ਰ’ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਫੋਰਸ ਮੇਜ਼ਰ (Force Majeure) ਕੰਟਰੈਕਟ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗ, ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ, ਦੰਗੇ ਜਾਂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਰਗੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਤਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਤੈਅ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੈਸ ਲੋੜ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਲਗਪਗ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ LNG ਆਯਾਤ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੈਸ ਕਤਰ ਅਤੇ ਯੂਏਈ (UAE) ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਪਗ 20% ਤੇਲ ਅਤੇ LNG ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਇਸੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਗਪਗ ਠੱਪ
ਈਰਾਨ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜੋਖਮ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਗਪਗ ਠੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਦਯੋਗਾਂ, CNG ਅਤੇ PNG ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਸੰਭਾਵੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ GAIL ਨੇ ਕੁਝ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ 40% ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਿਟੀ ਗੈਸ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਸੰਗਠਨ (ACE) ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ LNG ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਾਈਪਡ ਗੈਸ (PNG) ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ CNG ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਤੇਲ 200 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ
ਈਰਾਨ ਦੀ ਰਿਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਦੇ ਜਨਰਲ ਇਬਰਾਹਿਮ ਜਬਾਰੀ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਸਤਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 200 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀ-ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮਹਿੰਗਾ?
ਜੇਕਰ ਤੇਲ 200 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 200 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਦੁੱਧ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਪਵੇਗਾ।
ਸੰਖੇਪ:-
