ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 02 ਮਾਰਚ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ):- ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਆਇਤੁੱਲਾ ਸੱਯਦ ਅਲੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਮਿਡਲ ਈਸਟ (ਮੱਧ ਪੂਰਬ) ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 10 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ 78.52 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ‘ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਅਤੇ ਇਹ 5 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ 76.6 ਡਾਲਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕੀਮਤਾਂ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦੀ ਕੀਮਤ 100-115 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ 120-140 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸਪਲਾਈ ਰਸਤਾ ਲਗਾਤਾਰ ਬੰਦ ਰਹਿਣ ਦੇ ਖਤਰੇ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 150 ਡਾਲਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਓਪੇਕ (OPEC) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE) ਕੋਲ ਲਗਭਗ 4-5 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀ ਵਾਧੂ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ‘ਹੋਰਮੁਜ਼ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ’ (Hormuz transit) ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਕੀ ਪਵੇਗਾ ਅਸਰ?
ਭਾਰਤ ਵਰਗੀ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿੱਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ 10 ਡਾਲਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਡੈਫੀਸਿਟ (Current Account Deficit) ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਲਗਪਗ 0.4-0.5 ਫੀਸਦੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਮਹਿੰਗਾਈ (CPI) ਵਿੱਚ 30-40 ਬੇਸਿਸ ਪੁਆਇੰਟ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇਲ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ
ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੇ ਖਾੜੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਤੋਂ ਆਵਾਜਾਈ (Navigation) ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਤੇਲ ਦੇ ਸਟਾਕ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਵੀਂ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣੀ ਤੈਅ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, OPEC+ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 206,000 ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧੇ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ:
