22 ਜੁਲਾਈ, 2025 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ ):- ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਮਾਗ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 22 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕ ਦਿਮਾਗੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹੈ। ਹਾਂ, ਦਿਮਾਗੀ ਸਟ੍ਰੋਕ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਚਾਨਕ ਵਿਘਨ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਕ ਬ੍ਰੇਨ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰੇਨ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ? ਜੇਕਰ ਦਿਮਾਗ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਬ੍ਰੇਨ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਕੀ ਹਨ? ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ ਨੋਇਡਾ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਿਊਰੋ ਸਰਜਨ ਡਾ. ਅਜੈ ਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਨਿਊਜ਼18 ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ-
ਬ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਦੋਂ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ?
ਨਿਊਰੋਸਰਜਨ ਡਾ. ਅਜੇ ਕੁਮਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੌਰਾਨ, ਦਿਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅੰਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗਤਲਾ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰੇਨ ਸਟ੍ਰੋਕ ਅਚਾਨਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ 4-5 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਅਧਰੰਗੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕੁਝ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਮਰ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ੂਗਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰੇਨ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੂਗਰ, ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਖੂਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਉੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਗੋਲੀਆਂ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਰਮੋਨ ਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਟੀਰੌਇਡ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵੀ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਮਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕੇ ਹਨ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿਣਾ, ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚਣਾ, ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਅਰੋਮਾਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰੇਨ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ?
- ਸਰੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣਾ।
- ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਟੇਢਾ ਹੋ ਜਾਣਾ।
- ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਨੇਰਾ ਜਾਂ ਨਜ਼ਰ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਜਾਣੀ।
- ਅਚਾਨਕ ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ।
- ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੇਜ਼ ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਉਲਟੀਆਂ।
ਦਿਮਾਗੀ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ?
ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਲਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖੋ
ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਛੱਡੋ
ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੋ
ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੋ
ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸਹੀ ਇਲਾਜ
ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਣ ਨਾ ਦਿਓ
ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨਾ ਕਰੋ
ਸਟੀਰੌਇਡ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਲਓ
ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾ ਲਓ