ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 06 ਮਾਰਚ 2026 (ਪੰਜਾਬੀ ਖਬਰਨਾਮਾ ਬਿਊਰੋ):- ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫ਼ੀ ਦੀ ਚੁਸਕੀ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੈਫ਼ੀਨ ਨੀਂਦ ਭਜਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਟਿਵਿਟੀ (ਉਤਪਾਦਕਤਾ) ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕੱਪ ਚਾਹ-ਕੌਫ਼ੀ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।
ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਫ਼ੀਨ ਲੈਣਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕੈਫ਼ੀਨ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਸਰੀਰ ਕਿਹੜੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਲੋ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕੈਫ਼ੀਨ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
FDA ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਲਗਾਂ (Adults) ਨੂੰ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ 400 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਯਾਨੀ 2 ਤੋਂ 3 ਕੱਪ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਫ਼ੀਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ‘ਤੇ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਲ੍ਹੜਾਂ (Teenagers) ਨੂੰ 100 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਫ਼ੀਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ (Breastfeeding) ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਫ਼ੀਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚਣ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 200 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫ਼ੀ ਪੀਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਬੱਚੇ ‘ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ।
ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਕੈਫ਼ੀਨ ਦਾ ਅਸਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਚਾਹ-ਕੌਫ਼ੀ ਨਾਲ ਵੀ ਘਬਰਾਹਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕੈਫ਼ੀਨ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਜਾਣਨ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
ਕੈਫ਼ੀਨ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣ
ਹਾਰਟ ਰੇਟ (ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ) ਵਧਣਾ
ਡਾਇਰੀਆ
ਸਿਰਦਰਦ
ਐਂਗਜ਼ਾਇਟੀ (ਚਿੰਤਾ)
ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਸ ਲੱਗਣਾ (ਪੌਲੀਡਿਪਸੀਆ)
ਘਬਰਾਹਟ ਜਾਂ ਬੇਚੈਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਯੂਰਿਨ (ਪਿਸ਼ਾਬ) ਆਉਣਾ
ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣਾ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੈਫ਼ੀਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਲੱਛਣ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਬਲਕਿ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ (ਡਿਸਪਨੀਆ), ਅਚਾਨਕ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦਾ ਵਧਣਾ (ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ), ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ (ਐਂਠਨ), ਜੀਅ ਮਤਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਲਟੀ, ਭੁਲੇਖਾ (ਕਨਫਿਊਜ਼ਨ) ਜਾਂ ਦੌਰੇ ਪੈਣ ਵਰਗੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੈਫ਼ੀਨ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ
ਕਿਡਨੀ ਡੈਮੇਜ ਹੋਣਾ
ਬ੍ਰੇਨ ਡੈਮੇਜ ਹੋਣਾ
ਹਾਰਟ ਡੈਮੇਜ ਹੋਣਾ
ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਕਮੀ (ਹਾਈਪੋਕੈਲੀਮੀਆ)
ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ (ਹਾਈਪੋਗਲਾਈਸੀਮੀਆ)
ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਸਿਡ ਹੋਣਾ (ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਐਸਿਡੋਸਿਸ)
ਸੰਖੇਪ:-
